Lễ hội đền Mẫu Đào Nương

Lễ hội đền Mẫu Đào Nương: Nơi lưu giữ nhiều nét đẹp truyền thống

Đã thành thông lệ, vào tháng 2 âm lịch hằng năm, người dân thôn Đào Đặng (xã Trung Nghĩa, TP.Hưng Yên) lại nô nức chuẩn bị cho lễ hội đền Đào Nương. Đây không chỉ là dịp để Nhân dân địa phương bày tỏ lòng biết ơn đối với Mẫu Đào nương mà còn là dịp để ôn lại truyền thống của quê hương giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Theo thần tích ghi lại, Đào Nương tên thật là Đào Thị Huệ, một cô gái vô cùng xinh đẹp, nổi tiếng ca hát khắp tổng Cao Cương, huyện Tiên Lữ, phủ Khoái Châu ngày xưa, nay là thôn Đào Đặng, xã Trung Nghĩa, TP. Hưng Yên. Đầu thế kỷ XV, nhà Minh mượn cớ “phù Trần diệt Hồ” đem quân sang xâm lược nước ta. Hưởng ứng cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi chống lại ách đô hộ của nhà Minh, bà Đào Nương cùng một số chị em trong làng mở quán rượu để lôi kéo tướng sĩ quân Minh lui tới ăn uống, nhằm tìm hiểu nội tình quân địch giúp Lê Lợi đánh lên đất Thăng Long. Nhờ có tài nghệ và nhan sắc hơn người, Đào Nương nhanh chóng thu hút được sự chú ý của cả quân và tướng giặc Minh. Chúng có phần vị nể và biến quán rượu của nàng thành nơi hội họp, ăn uống, nghỉ ngơi mà không đề phòng bất cứ điều gì. Hằng ngày, quân sĩ giặc Minh thường kéo nhau đến quán rượu của nàng Đào Nương tập trung chè chén thâu đêm suốt sáng. Rượu tiệc no say, chúng lại lăn ra ngủ. Thời đó, tổng Cao Cương vốn là vùng lau sậy um tùm, nhiều côn trùng, đặc biệt là muỗi. Vì thế, để khỏi lạnh và tránh bị muỗi đốt, giặc Minh đã làm những chiếc túi bằng bao tải gai để ấm cơ thể và an toàn trước côn trùng. Đêm đến chúng chui vào bao và buộc túi lại tránh muỗi. Đào Nương nhiều lần được chúng giao cho việc thắt và mở túi. Với công việc này, Ả Đào đã nghĩ ra kế giết giặc, nàng cùng các trai tráng đợi quân giặc ngủ say, đến khiêng từng bao tải ném xuống sông, nước trôi ra biển. Thấy lực lượng ngày càng hao hụt mà không rõ nguyên nhân, chúng sợ hãi rút quân. Khi bà Đào Nương mất, nhớ công ơn bà, dân làng lập đền thờ, có tên là đền Mẫu hay đền Đào Nương. Đền Mẫu Đào Nương đã được Bộ Văn hóa Thông tin (cũ) xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1988.

Xưa kia, lễ hội đền Đào Nương  được tổ chức từ ngày mồng 1 đến mồng 6 tháng 2 âm lịch hằng năm để kỷ niệm ngày sinh của Bà Đào Nương (mồng 2 tháng 2 âm lịch). Trong lễ hội có tổ chức tế lễ, rước kiệu thánh và diễn ra nhiều trò chơi dân gian. Tham gia đội tế và rước kiệu là các cô gái chưa lập gia đình.

Hiện nay, lễ hội đền Đào Nương diễn ra từ ngày mồng 1 đến 4 tháng 2 (âm lịch), hội chính vào ngày mồng 2 tháng 2. Lễ hội gồm hai phần chính: phần lễ và phần hội. Phần lễ bao gồm: Đại lễ, tế nội tán, ngoại tán. Đặc biệt, là tiết mục rước kiệu bà Đào Nương chỉ có phái nữ tham gia rước kiệu. Nhân dân tổ chức rước kiệu Mẫu ra đền Đào Đặng để bái yết Đức Đại Vương và rước kiệu sang chùa để xin Văn. Tiếp đó là rước kiệu vào đình Đào Đặng để chào công đồng và thất vị. Sau cùng là rước Mẫu về lại đền.

Trong các ngày diễn ra lễ hội ngoài đội tế của địa phương, Ban tổ chức còn mời các đoàn tế ở những vùng phụ cận. Ngoài các nghi thức tế lễ trong lễ hội còn diễn ra nhiều trò chơi dân gian như: chọi gà, cờ tướng, thi gói bánh tẻ, thi sảy gạo và giao lưu văn nghệ thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương đến xem.