Hội làng Đại Lan

Hội làng Đại Lan

Đình làng Đại Lan, xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì thờ ba vị thần Linh Hồ, Minh Chiêu và Chà Mục là các danh tướng thời Hùng Vương.

Theo thần tích, thân phụ của ba vị thần họ Trương, húy Long, ngụ tại hương Lưu Xá, huyện Thượng Hiền, phủ Nghĩa Hưng. Ông bà làm nghề đánh cá, vì muộn con, có đi cầu tự ở chùa Sài Sơn, khi về bà mang thai, sinh con trai Linh Hồ. Thần tích cho biết, Linh Hồ là con bà cả, còn Minh Chiêu và Chà Mục là con bà thứ. Lớn lên ba vị đều thông minh khỏe mạnh hơn người. Vào đời Hùng vương thứ XVII có người Tây Thục lăm le xâm chiếm Phong Châu, vua Hùng ban chiếu tìm tướng tài giỏi, ba vị đều ra ứng tuyển. Linh Hồ được vua phong Tiền bộ trưởng tá quan; Minh Chiêu là Tả bộ trưởng tá quan; Chà Mục là Hữu bộ trưởng tá quan. Khi linh Hồ dẫn quân đến sông Lô thì bị quân Thục vây chặt. Quân thiếu lương ăn và bị ốm đã năm ngày, Linh Hồ bèn ngửa mặt lên trời kêu rằng: Nếu như nước Nam còn thì trời đất thần linh nước Nam hãy giúp cho quân thắng trận; nếu như nước Nam phải nhập với Bắc quốc thì quyết sống mái một trận. Chỉ trong khoảnh khắc, bỗng thấy mẹ con con bò từ trên núi lao thẳng xuống. Tiền bộ tá quan vắt sữa bò để quân uống. Tự nhiên tâm thần binh lính hùng dũng hẳn. Sau đó quân tiếp viện tới, đôi bên đánh nhau dữ dội. Quân Thục tan vỡ, tháo chạy tán loạn. Nước Văn Lang yên ổn ca khúc khải hoàn, mừng công ban thưởng. Nhớ công Thần Bò giúp trận, dân làng thấy thịt bò đều không ăn. Và ba vị tướng vừa kể, khi về già mất đi, vua đã phong thần ban sắc cho dân các trang ấp thờ phụng, ghi vào tự điển cúng tế.

Do làng nằm ở ven sông nên luôn bị nạn đất lở, có khi làng ở bờ Bắc thuộc huyện Văn Giang, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc; có khi lại ở bờ Nam thuộc huyện Thanh Trì, trấn Sơn Nam. Dẫu ở bờ Nam hay bờ Bắc khi đã có làng là có đình. Lúc đời sống gieo neo đình chỉ dựng bằng tranh tre. Vào các năm 1873-1874 kẻ cướp lập mưu đốt đình để ăn cướp ở làng, các cụ mưu trí chia đôi số người vừa giữ làng vừa giữ đình.

Năm 1915, sau khi di sang bờ Nam, đời sống dân làng khá ổn định, làng xây đình, chùa và Văn chỉ thờ 18 vị đỗ đạt của làng. Nhưng các kiến trúc tôn giáo này cũng chỉ tồn tại được hơn 40 năm. Năm 1958 đất làng lại bị lở, đình chùa phải chuyển sâu vào xóm Nghè. Đình Đại Lan còn giữ được nhiều di vật quý và nhiều sắc phong của các triều đại, trong đó có sắc triều Lê 9 đạo; thời Tây Sơn 3 đạo; thời Nguyễn 6 đạo.

Tưởng nhớ các vị anh hùng có công với nước, hằng năm hội làng Đại Lan được mở vào các ngày mồng 6, mồng 7 và mồng 8 tháng Giêng.

Mọi việc chuẩn bị cho ngày chính hội được tổ chức từ nửa tháng trước đó. Vào chiều ngày 23 tháng Chạp có lễ rước nước trên sông Hồng. Nửa đêm ngày 23, sau khi bao sái đồ thờ, vị chủ tế tiến hành vấn đổi mã. Sáng mồng 4 Tết, các bộ mã này được đem hóa. Sáng mồng 6, trước khi bước vào ngày hội đầu tiên, ba ngai thờ mới phong mũ áo thật. Sau đó là lễ rước thần. Trong năm vào ngày sinh ngày hóa của thần đều có tế lễ nhưng chỉ vào chiều ngày mồng 6 mới có lễ rước văn. Đúng giờ đã định làng đem kiệu long đình, cờ quạt, tài tử đồng văn và cử một vị chức sắc đội mũ và mặc áo thụng xanh đến nhà người tả văn để rước bản văn. Người viết văn mặc áo thụng đi sau long đình.

Cũng buổi chiều mồng 6 có rước cá lăng, loại cá chỉ có ở vùng sông rộng sóng to như ở sông Đại Lan. Tương truyền khi thân mẫu các vị thần có mang, bà thích ăn loại cá này và gỏi cá lăng.

Sau khi tế lễ xong, năm nào làng cũng tổ chức hội vật, đánh gậy, múa roi gợi nhớ truyền thống thượng võ của làng. Trong ngày hội, các đội vật võ ở các làng Trung Quan, Chử Xá (huyện Gia Lâm) Khuyến Lương, Yên Mỹ, Vạn Phúc (huyện Thanh Trì) cũng đến đây đua tài. Đội võ vật của Đại Lan có lúc đông tới 50 người, từng nổi tiếng với các miếng bổ thượng và xuyên tâm.

Hội làng Đại Lan với các nghi lễ và sắc thái riêng phản ánh sinh động lệ đẹp của một làng ven sông chuyên sống bằng nghề nông và đánh bắt cá. Hiện ở làng có ông Ve, ông Ba Cố, ông Uyên, ông Xiêm, ông Nghé là các tay vật võ nổi tiếng, được dân làng hết sức mến mộ.