Hội thổi cơm thi Thị Cấm

Hội thổi cơm thi Thị Cấm

Hội thổi cơm thi Thị Cấm (xã Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội) vào mùng 8 tháng Giêng hàng năm để tưởng nhớ đến công lao của Thành hoàng Phan Tây Nhạc, đời Hùng Vương thứ 18, cùng 3 vị công chúa đã có công dẹp giặc, chăm lo cuộc sống của dân.

Tương truyền, tướng quân Phan Tây Nhạc được giao thống lĩnh quân binh đi đánh giặc, khi qua làng Hương Canh (làng Thị Cấm), ông tổ chức thi tuyển chọn người giỏi việc hậu cần để phục vụ quân binh. Chiến thắng trở về, tướng quân ở lại vùng đất này, dạy dân cấy lúa, dệt vải. Sau khi qua đời, ông được nhân dân tôn thờ là Thành hoàng làng, chọn ngày 8 tháng Giêng mở hội thổi cơm thi.

Trước khi diễn ra lễ hội, cộng đồng và Ban Quản lý di tích đình họp, phân công nhiệm vụ cho từng người giữ vai trò chính như: ông Tư đình, chủ tế, 4 đội thi thổi cơm đại diện cho 4 giáp… Trước đây, người tham gia đội thổi cơm thi phải là người chưa lập gia đình, nay, chỉ cần là người khỏe mạnh, gia đình không vướng tang.

Đồ chuẩn bị cho lễ hội gồm: nồi đồng, bát, thóc loại tốt, chày, cối đá, bình đồng, dụng cụ kéo lửa, chất đốt (giang, rơm, nứa)… Nồi đồng và bát được để trong hậu cung, khi có lễ hội mới mang ra dùng. Rơm là loại rơm nếp, phục vụ việc giã gạo và nấu cơm, được bện thành cuộn tròn để kê gối giã gạo tránh cối bị trật ra ngoài, đặt trên miệng cối chắn không cho thóc, gạo bắn ra ngoài. Rơm rối và rơm cuộn để dùng nấu cơm. Giang, tre, nứa được chẻ ra, phơi khô dùng để nhóm lửa. Dụng cụ kéo lửa được làm từ các thanh giang, tre già, một nắm bùi nhùi rơm và ít mùn cưa. Khi thực hành lấy lửa, người dùng lấy 2 thanh giang kẹp vào bùi nhùi, dùng 2 thanh tre giữ chắc 2 đầu và 2 người kéo co cho cật giang cọ sát vào cật tre nhiều lần, tạo ma sát để bắt lửa vào mùn cưa và rơm.

Bên cạnh cuộc thi nấu cơm, trong thời gian diễn ra hội, dân làng còn tổ chức nhiều trò chơi dân gian như: đá gà, kéo co, ném vòng cổ vịt, đánh cờ tướng, đập niêu…

Trong Hội thổi cơm thi Thị Cấm, người dân cùng thực hành hội thể hiện tính dân chủ, đoàn kết, trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng trong các hoạt động chung của làng xã. Tham gia thực hành lễ hội không chỉ giúp con người vui khỏe, thỏa mãn nhu cầu tâm linh, mà còn gắn kết con người với nhau hơn để hình thành, củng cố một cộng đồng thống nhất, cùng xây dựng cuộc sống, duy trì thuần phong mỹ tục của địa phương. Hội còn thu hút được đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dự hội góp phần tăng cường mối liên kết giữa các cộng đồng người. Hội Thổi cơm thi đình Thị Cấm phản ánh đặc trưng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, cầu mong một năm mới no đủ, hạnh phúc và bình an; là dịp để người dân hướng về nguồn cội, tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công giữ nước, xây dựng làng; trao truyền những thực hành tín ngưỡng, giáo dục các thế hệ về tình yêu quê hương đất nước, yêu lao động. Thực hành hội góp phần tiếp thêm sức mạnh cho người dân, thể hiện niềm tin của họ về sự hiện diện và che chở của Thành hoàng; phản ánh thế giới quan tâm linh, tín ngưỡng của họ; phản ánh sinh hoạt tín ngưỡng của người làng Thị Cấm trong quá khứ. Hội thổi cơm thi góp phần bảo lưu, nuôi dưỡng các giá trị văn hóa truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa của địa phương.