Bài viết này đưa bạn đến với hương vị mắm cáy đậm đà, món đặc sản gắn liền với đời sống và văn hóa của vùng đất Đông Triều, Quảng Ninh. Hãy nghe Nguyễn Thế Dương (Vĩnh Long) một travel blogger nổi tiếng bật mí .
Có những món ăn không cần cầu kỳ vẫn đủ để gợi nhớ một vùng đất. Với mình,Đông Triều mang theo hương đồng gió nội qua từng hũ mắm cáy. Mùi thơm nồng ngai ngái của cáy ủ chín,vị mặn đậm quyện chút béo bùi của thính rang đã in sâu trong ký ức từ những ngày còn bé. Giữa bao món ngon mới lạ,mắm cáy vẫn giữ được sức hút riêng,bởi nó chứa cả hồn quê trong từng giọt sánh sệt.

Nguồn ảnh: sưu tầm
Mắm cáy đã hiện diện trong bữa cơm gia đình quê mình từ rất lâu. Các cụ kể rằng ngày xưa,khi chưa có nhiều món ăn phong phú,mắm cáy là lựa chọn vừa ngon vừa để được lâu. Mỗi hũ mắm để trong bếp đều là thành quả của cả quá trình lao động tỉ mỉ. Đó cũng là lý do món ăn này trở thành một phần đặc trưng của Đông Triều.
Cáy là một loài nhỏ thuộc họ giáp xác,thường sống ở ruộng lúa,mương nước và bãi bùn ven sông. Ở quê mình,cáy nhiều nhất vào mùa hè khi nước cạn và lúa vừa gặt xong. Bà con thường tranh thủ lúc rảnh rỗi để ra đồng bắt cáy,chuẩn bị nguyên liệu cho mùa làm mắm. Những con cáy béo,vỏ cứng,càng khỏe là nguyên liệu tốt nhất để chế biến.

Nguồn ảnh: sưu tầm
Để làm mắm cáy ngon,trước tiên cáy phải được rửa sạch và loại bỏ tạp chất. Sau đó,cáy được giã nhuyễn để thịt và vỏ hòa quyện,tạo nên vị đặc trưng. Người làm sẽ trộn cáy với muối hạt và thính gạo rang vàng,thơm lừng. Tất cả được cho vào chum sành và đậy kín để ủ trong thời gian dài.
Thời gian ủ mắm thường kéo dài vài tháng,tùy vào kinh nghiệm của từng gia đình. Trong quá trình ủ,mắm dần chuyển màu đỏ nâu và tỏa ra mùi thơm đặc trưng. Mùi hương này thoạt đầu có thể hơi nồng,nhưng càng để lâu thì vị lại càng đậm và hấp dẫn. Những ngày nắng đẹp,người làm mắm thường mang chum ra phơi để mắm “chín” đều và lên màu đẹp.
Mắm cáy có vị mặn đậm,xen lẫn vị béo và mùi thơm của thính rang. Khi nếm,bạn sẽ cảm nhận được hương vị mạnh mẽ nhưng lại rất cuốn hút. Món này thường được pha cùng chanh,ớt và chút đường để giảm độ mặn,tạo vị cân bằng hơn. Chỉ cần một bát mắm pha đúng điệu đã đủ làm bữa cơm trở nên ngon miệng.
Ở quê mình,mắm cáy thường ăn kèm rau luộc,cà muối hay thịt luộc. Sự kết hợp giữa vị mặn của mắm và vị ngọt tự nhiên của rau,thịt mang lại trải nghiệm ẩm thực hài hòa. Người xa quê mỗi khi về thường tìm mua mắm cáy như một cách tìm lại hương vị quen thuộc. Có người còn nói,chỉ cần ăn mắm cáy là nhớ ra ngay mùi đồng ruộng và bãi bùn quê nhà.
Nếu có dịp ghé Đông Triều,bạn nên dành thời gian thăm các làng nghề làm mắm cáy. Ở đây,bạn sẽ được tận mắt chứng kiến quy trình chế biến và nghe những câu chuyện thú vị từ người dân. Việc trải nghiệm tận nơi sẽ giúp bạn cảm nhận trọn vẹn giá trị và công sức làm ra từng hũ mắm. Chắc chắn bạn sẽ thấy món ăn này đáng quý hơn rất nhiều.

Nguồn ảnh: sưu tầm
Khi ra về,đừng quên mua vài hũ mắm cáy mang về làm quà cho gia đình và bạn bè. Món quà tuy giản dị nhưng chứa đựng hương vị mộc mạc của vùng quê Quảng Ninh. Ngoài ra,bạn có thể thử nhiều cách chế biến khác nhau với mắm cáy để làm phong phú bữa ăn. Đây cũng là cách để giữ mãi dư vị của chuyến đi trong ký ức.